Μτφ. Αποσπασμάτων του άρθρου «The right to effective behavioral treatment” των Houten et al., (1988) στο ερευνητικό περιοδικό Journal of Applied Behaviour Analysis, 21, pp.381-384.
Το δικαίωμα στην αποτελεσματική συμπεριφοριστική θεραπεία
Κατά τις τελευταίες δεκαετίες έχει αναπτυχθεί και εξελιχθεί ενας αριθμός κλινικών διαδικασιών, οι οποίες πηγάζουν από την πειραματική και εφαρμοσμένη ανάλυση. Αυτές οι διαδικασίες έχουν επιδείξει την ικανότητα να διδάσκουν νέες συμπεριφορές και να εξομαλύνουν μια ποικιλία συμπεριφοριστικών διαταραχών.
Δυστυχώς, πολλοί που θα επωφελούνταν από την συμπεριφοριστική θεραπεία, δεν την λαμβάνουν. Οι αναλυτές συμπεριφοράς έχουν την επαγγελματική υποχρέωση να διαθέτουν προς το κοινό την πιο αποτελεσματική θεραπεία που ο τομέας αυτός μπορεί να παρέχει.
Με βάση αυτή την υποχρέωση, προσφέρονται οι παρακάτω προτάσεις των δικαιωμάτων του πελάτη, ώστε να καθοδηγούν την ηθική και την κατάλληλη χρήση της συμπεριφοριστικής θεραπείας.
1.Το άτομο έχει το δικαίωμα πρόσβασης σε ένα θεραπευτικό περιβάλλον: Ένα φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον που είναι ασφαλές, ανθρώπινο και ανταποκρίνεται στις ανάγκες του ατόμου αποτελεί απαραίτητο προαπαιτούμενο για την αποτελεσματική θεραπεία. Τα ατομα θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε θεραπευτικές υπηρεσίες, χαλαρωτικές δραστηριότητες και υλικά που είναι τόσο διασκεδαστικά όσο και διδακτικά. Επίσης ένα κατάλληλο περιβάλλον περιλαμβάνει γονείς, δασκάλους και προσωπικό που ανταποκρίνεται στις ανάγκες του ατόμου και νοιάζεται. Τέλος, ένα θεραπευτικό περιβάλλον περιλαμβάνει τους λιγότερο δυνατούς περιορισμούς ενώ ταυτόχρονα διασφαλίζει την ασφάλεια και την εξέλιξη του ατόμου.
2.Το άτομο έχει δικαίωμα στην πρόσβαση υπηρεσιών που ο στόχος τους είναι η προσωπική ευμάρεια του ατόμου : Ο κυριότερος σκοπός της συμπεριφοριστικής θεραπείας είναι να βοηθήσει το άτομο να αποκτήσει λειτουργικές ικανότητες που προάγουν την ανεξαρτησία.
3.Το άτομο έχει το δικαίωμα σε θεραπεία από έναν ικανό Αναλυτή Συμπεριφοράς: Οι επαγγελματίες που είναι υπεύθυνοι για την διεξαγωγή, οργάνωση, καθοδήγηση και αξιολόγηση των επιδράσεων της συμπεριφοριστικής θεραπείας κατέχουν κατάλληλη εκπαίδευση και εμπειρία. Η εκπαίδευση αυτή είναι ακαδημαικής φύσης και απαιτεί εκπαίδευση στις συμπεριφοριστικές αρχές, τις μεθόδους αξιολόγησης και θεραπείας, την μεθοδολογία έρευνας , τις επαγγελματικές ηθικές αρχές, πρακτική και εποπτευόμενη άσκηση
4.Το άτομο έχει το δικαίωμα πρόσβασης σε προγράμματα που διδάσκουν λειτουργικές ικανότητες: Ο τελικός στόχος όλων των υπηρεσιών είναι να αυξήσει την ικανότητα του ατόμου να λειτουργεί αποτελεσματική τόσο στο οικογενειακό τους πλαίσιο όσο και στην ευρύτερη κοινωνία. Η βελτίωση μπορεί να παίρνει τις εξής μορφές: α) συχνά απαιτεί την διατήρηση και γενίκευση των συμπεριφορών που επιτρέπουν στο άτομο να αποκτήσει πρόσβαση σε επιθυμητά πράγματα, δραστηριότητες ή κοινωνική αλληλεπίδραση β) μπορεί να απαιτει την κατάκτηση συμπεριφορών που επιτρέπουν στο άτομο να τερματίσει ή να μειώσει ανεπιθύμητες πηγές διέγερσης γ) μπορεί να απαιτεί την μείωση ή τον τερματισμό συμπεριφορών που είναι επικίνδυνες ή που λειτουργούν ως εμπόδιο στην περαιτέρω ανεξαρτησία ή κοινωνική αποδοχή.
5.Το ατομο έχει το διακίωμα συμπεριφοριστικής αξιολόγησης και συνεχούς εκτίμησης της κατάστασης: πριν την έναρξη της θεραπείας πρέπει να γίνει αξιολόγηση των παραγόντων που συμβάλλουν στην παρουσία των δεξιοτήτων στις οποίες υπάρχει έλλειμμα. μΙα ολοκληρωμένη ανάλυση της συμπεριφοράς περιλαμβάνει τα γεγονότα που προηγούνται και τα γεγονότα που επακολουθούν της συμπεριφοράς.
6.Το άτομο έχει το δικαίωμα στις πιο αποτελεσματικές θεραπευτικές διαδικασίες που είναι διαθέσιμες: Οι αναλυτές συμπεριφοράς έχουν την υποχρέωση να χρησιμοποιούν μόνο αυτές τις τεχνικές που έχουν αποδειχτεί μέσω της έρευνας ότι είναι πιο αποτελεσματικές. Η έκθεση του ατόμου σε τιμωρητικές/περιοριστικές διαδικασίες είναι μη αποδεκτή εκτός εάν είναι απαραίτητες για να οδηγήσουν σε μια ασφαλή και κλινικά σημαντική αλλαγή στη συμπεριφορά. Είναι ανήθικο και μη αποδεκτό να εκθέτεις το άτομο σε τιμωρητικές πρακτικές εάν η βιβλιογραφία δείχνει ότι άλλες τακτικές είναι πιο αποτελεσματικές
Συμπέρασμα:
Οι αναλυτές συμπεριφοράς έχουν την ευθύνη να διασφαλίζουν τα δικαιώματα του πελάτη , ότι οι παρεχόμενες υπηρεσίες τους βασίζονται στα πιο πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα, ότι η θεραπεία παρέχεται σε υψηλά επίπεδα και ότι τα άτομα που έχουν ανάγκη τέτοιου είδους θεραπείας δεν θα περιορίζονται σε πρόσβαση στην πιο αποτελεσματική θεραπεία που είναι διαθέσιμη.
